Mwongozo mtandaoni
Jinsi wakazi, Kamati za Maendeleo ya Eneo na watathmini wanavyofuatilia bajeti ya chombo chao, kutembelea miradi, kuzungumza na viongozi na kukagua marekebisho. Hatua tano, hatua rahisi na zana tayari kutumika.
Dibaji
Katika mji au wilaya, wakazi wanaona kila siku kisichokwenda sawa: ushuru unaokusanywa bila risiti, mfereji uliozibwa, mradi uliosimama. Mara nyingi utawala unajua kwa kuchelewa, na umma haujui pesa zinakwenda wapi. Mwongozo huu unaeleza jinsi ya kugeuza matokeo haya kuwa marekebisho yaliyothibitishwa.
Ni kwa wakazi, Kamati za Maendeleo ya Eneo, watathmini, mashirika ya kiraia, viongozi waliochaguliwa na huduma za vyombo vya eneo vilivyogatuliwa (ETD). Unafuata hatua tano za mzunguko wa « Raia kwanza »: kushiriki bajeti, kufuatilia utekelezaji wake na kutembelea miradi, kukagua na kuchapisha, kufanya matokeo yasikike, kisha kupata na kukagua marekebisho.
Uadilifu, hapa, unajumuisha mahitaji matatu: uwajibikaji (kutoa hesabu ya unachofanya), umahiri (kukifanya vizuri) na tabia ya kimaadili (kukifanya kwa uaminifu, bila rushwa).
Faharasa
- ETD
- Chombo cha eneo kilichogatuliwa: Mji, Wilaya (Commune), Sekta au Uchifu, chenye bajeti yake.
- Kamati ya Maendeleo ya Eneo
- Wawakilishi wa wakazi wanaoshiriki katika bajeti ya chombo; CERC inawafunza ufuatiliaji wa raia.
- Kikao cha bajeti
- Mkutano wa umma ambapo chombo kinawasilisha bajeti yake na wakazi wanaeleza vipaumbele vyao.
- Bajeti iliyopitishwa / iliyotekelezwa
- Bajeti iliyokubaliwa kwa mwaka, kisha kilichokusanywa na kutumika kweli.
- Mtathmini
- Mtu aliyefunzwa anayejibu hojaji za GovCheck kwa chombo au mradi.
- SuperMonitor
- Mtu anayepitia tathmini kabla hazijachapishwa.
- Hojaji
- Orodha ya maswali rahisi (ndiyo, kwa sehemu, hapana, sijui) kuhusu mada moja: mapato, eneo la ujenzi, shule…
- Alama
- Alama kutoka 0 hadi 100 inayohesabiwa kutokana na majibu ya hojaji.
- Ombi la huduma
- Ripoti au ombi la mkazi kwa Mji au Wilaya yake, lenye nambari ya kumbukumbu na msimbo wa ufuatiliaji.
- Marekebisho
- Kutatuliwa kwa tatizo, kukaguliwa papo hapo au kuthibitishwa na mkazi.
- Kiwango cha utatuzi
- Sehemu ya matatizo yaliyoripotiwa ambayo yamerekebishwa na kukaguliwa.
Kushiriki vikao vya bajeti
Ufuatiliaji unaanza kabla ya bajeti kupitishwa: kujua chombo chako na kufanya vipaumbele vyako visikike.
1.1 Kujua chombo chako
Nani anaamua, nani anakusanya, nani anatumia? Orodhesha Meya au Burgomasta, wakuu wa huduma, viongozi waliochaguliwa, mashirika ya umma (SNEL, REGIDESO…) na makundi yanayosahaulika mara nyingi: wanawake, vijana, watu wanaoishi na ulemavu, wakimbizi wa ndani.
Kwenye GovCheck Ukurasa wa « Mji wangu » unaonyesha wasifu wa kila chombo, huduma zake, ada zake rasmi na miradi yake.
1.2 Kufunza Kamati za Maendeleo ya Eneo
CERC inatambua na kufunza Kamati za Maendeleo ya Eneo kuhusu mchakato wa bajeti na ufuatiliaji wa raia wa utekelezaji wa bajeti.
1.3 Kushiriki vikao vya bajeti
Kamati na wakazi wanashiriki vikao ili kueleza mahitaji na vipaumbele vya jamii zao.
Kisha wanafuatilia jinsi mapendekezo yao yanavyozingatiwa katika maamuzi na katika bajeti iliyopitishwa mwishowe.
Kwenye GovCheck Hojaji ya « Ushiriki katika maandalizi ya bajeti » inahifadhi kumbukumbu ya kila kikao.
Kufuatilia utekelezaji na kutembelea miradi
Ukweli uliothibitishwa ndio nguvu ya ufuatiliaji: bila huo, hakuna kinachobadilika.
2.1 Kulinganisha bajeti iliyopitishwa na iliyotekelezwa
Linganisha mapato yaliyokusanywa kweli na matumizi yaliyofanywa kwa sekta na kiasi kilichopitishwa mwanzoni.
Kwenye GovCheck Ufuatiliaji wa bajeti unaonyesha bajeti iliyopitishwa na iliyotekelezwa kwa sekta na mapato ya ushuru wa eneo, mwezi kwa mwezi.
2.2 Kuandaa ziara ya mradi
Kusanya kile mradi unapaswa kuonyesha au kutoa: bango la mradi, makadirio, mkataba, muda. Waeleze wahusika lengo la ziara.
2.3 Kutembelea na kukusanya ushahidi
Kagua maendeleo, ubora wa kazi na ulinganifu wake na ahadi zilizotolewa. Jibu hojaji, swali kwa swali.
Piga picha zenye eneo za miundombinu, kamwe si za watu.
Kwenye GovCheck Ziara ya mradi inafungua hojaji ya mradi, ya eneo la ujenzi na ya aina yake ya miundombinu (barabara, shule, maji…).
Kukagua na kuchapisha matokeo
Habari inayochapishwa lazima iwe ya kuaminika: ndiyo inayoifanya iaminike.
3.1 Kupitia kabla ya kuchapisha
Kila tathmini inapitiwa kabla ya kuchapishwa. CERC inakagua na kuthibitisha ubora wa habari zilizokusanywa.
Kwenye GovCheck Mtathmini anafuatilia hali ya tathmini zake katika « Nafasi yangu ».
3.2 Kuchapisha kilichokaguliwa
Matokeo yaliyochapishwa yako wazi kwa wote: alama ya kila hojaji, majibu, picha. Kila ETD pia ina akaunti yake kuona utekelezaji wa bajeti yake na miradi yake.
Kufanya matokeo yasikike
Lengo ni suluhisho, si adhabu.
4.1 Kuwasilisha matokeo kwa watoa maamuzi
CERC inawasaidia raia kuwasilisha matokeo yao yenye ushahidi kwa viongozi waliochaguliwa na huduma za umma zinazohusika.
4.2 Kuonyesha mapengo
Onyesha mapengo kati ya ahadi za bajeti na mafanikio halisi, na toa mapendekezo halisi ya kuboresha usimamizi wa rasilimali za umma na ubora wa huduma.
4.3 Kufuatilia maombi ya wakazi
Wakazi wanaripoti tatizo au kuomba huduma kwenye tovuti au WhatsApp. Huduma husika inapokea ombi na inaweza kuomba maelezo zaidi.
Kwenye GovCheck Kila ombi linapata nambari ya kumbukumbu na msimbo wa ufuatiliaji.
Kupata marekebisho na kuyakagua
Kufunga mzunguko: matokeo yana maana tu yakisababisha jibu lililothibitishwa.
5.1 Kupata jibu halisi
Mamlaka za chombo zinajibu matatizo yaliyotambuliwa: kukamilisha au kuendeleza kazi, kuboresha ukusanyaji wa mapato, kuelekeza upya matumizi au kurekebisha kasoro zilizoonekana.
5.2 Kukagua uwanjani
Hatua za marekebisho zinafuatiliwa na kukaguliwa uwanjani. Kwa ombi la huduma, ni mkazi tu anayeweza kusema ikiwa tatizo limetatuliwa; anatoa nyota 1 hadi 5 kwa huduma.
Kwenye GovCheck Kila huduma ina kadi ya matokeo: kiwango cha utatuzi, muda wa kushughulikia, kuridhika kwa wakazi.
5.3 Kuanza tena na bajeti inayofuata
Matokeo yaliyopatikana yanalisha mzunguko wa bajeti unaofuata, katika mwendo endelevu wa ushiriki wa raia, uwazi na uwajibikaji.
Zana
Zana 1 · Usalama na migogoro
- Nani anaweza kusumbuliwa na ufuatiliaji?
- Hatari gani kwa watathmini na wakazi wanaoripoti?
- Tahadhari gani (ziara wawili wawili, bila majina, mada nyeti hazichapishwi kamwe)?
Zana 2 · Ramani ya wahusika wa chombo
- Orodhesha kila mhusika: jukumu, uwezo wa kutenda, maslahi katika ufuatiliaji.
- Tambua washirika, watoa maamuzi na wanaoweza kuvuruga.
- Andika nani wa kuwasiliana naye kwa kila aina ya tatizo.
Zana 3 · Kuomba habari za bajeti
- Omba bajeti iliyopitishwa, ripoti ya utekelezaji, mikataba na muda wa miradi.
- Tuma ombi kwa maandishi, kwa adabu, ukieleza lengo.
- Andika tarehe na jibu ulilopata.
Zana 4 · Hojaji
- Mapato, matumizi, uwazi na upatikanaji wa habari, ushiriki katika bajeti, usimamizi na uwajibikaji.
- Ufuatiliaji wa mradi wa uwekezaji na wa eneo la ujenzi.
- Barabara na daraja, shule, kituo cha afya, maji na usafi, umeme, soko, jengo la umma, utafiti wa wanufaika.
Zana 5 · Ziara ya eneo la ujenzi
- Je, makadirio na mkataba vimeshirikishwa au kubandikwa?
- Je, kiasi cha vifaa kinalingana na maendeleo?
- Je, eneo la ujenzi limezungushiwa uzio kulinda wananchi, hasa watoto?
Zana 6 · Kuandaa utetezi
- Lengo: mabadiliko mahususi unayotaka.
- Mtoa maamuzi: nani anaweza kufanya; washirika: nani anaweza kumshawishi.
- Ujumbe: mfupi, unaotegemea ukweli, wenye suluhisho.
Zana 7 · Kupima athari
- Kiwango cha utatuzi na muda wa kushughulikia maombi.
- Mapato yaliyochapishwa na mapengo kati ya bajeti iliyopitishwa na iliyotekelezwa.
- Maendeleo ya miradi na kuridhika kwa wakazi, kabla na baada.